اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی در ژنو، رویدادی کلیدی برای بازنگری ۲۰ساله در اجرای اهداف جامعه اطلاعاتی و تعیین مسیر آینده دیجیتال جهان بود. این اجلاس با مشارکت بیش از ۱۱,۰۰۰ نماینده از ۱۶۹ کشور، شامل دولتها، بخش خصوصی، جامعه مدنی و سازمانهای بینالمللی برگزار شد. اهداف اصلی شامل ارزیابی پیشرفت ۱۱ خط عملی اجلاس، همسوسازی با اهداف توسعه پایدار ۲۰۳۰، تقویت حکمرانی چندجانبه و تدوین چارچوبهای اخلاقی برای فناوریهای نوظهور مانند هوش مصنوعی بود. در جلسات تخصصی مانند میزگردهای وزیران و نهادهای نظارتی، بر چالشهایی نظیر شکاف دیجیتال، امنیت سایبری، و نیاز به مقرراتگذاری چابک و پیشگیرانه تأکید شد. نتایج و توصیههای این اجلاس بهعنوان ورودی اصلی برای گزارش نهایی به مجمع عمومی سازمان ملل در دسامبر ۲۰۲۵ مورداستفاده قرار خواهد گرفت.
اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی (WSIS)[1] ریشه در سالهای اوایل دهه ۲۰۰۰ دارد، زمانی که جهان با رشد سریع اینترنت و فناوریهای اطلاعات و ارتباطات روبهرو شد. در پی آن، با پدیدآمدن مفهوم شکاف دیجیتال (Digital Divide) و نگرانی از نابرابری دسترسی به اطلاعات در میان جامعه جهانی، ضرورت ایجاد یک چارچوب چندجانبه حس شد.
اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی فرایندی دومرحلهای بود که در سالهای 2003 و 2005 برگزار شد. هدف اصلی این اجلاس، ایجاد یک رویکرد مشترک و جهانی برای بهرهبرداری از پتانسیل فناوری اطلاعات و ارتباطات در راستای توسعه پایدار و کاهش نابرابریهای دیجیتال بود. مرحله اول اجلاس در ژنو (2003) به تدوین اصول و چشماندازهای جامعه اطلاعاتی پرداخت و بیانیه اصول و برنامه اقدام ژنو را تصویب کرد. مرحله دوم در تونس (2005) بر اجرای عملی این اصول تمرکز داشت و دستور کار تونس برای جامعه اطلاعاتی را ارائه داد. از آن زمان، این اجلاس به یک پلتفرم مهم برای ذینفعان مختلف (دولتها، بخش خصوصی، جامعه مدنی و سازمانهای بینالمللی) تبدیل شده است تا درباره مسائل مربوط به جامعه اطلاعاتی بحث و تبادل نظر کنند و پیشرفتها را ارزیابی نمایند.
اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی WSIS+20
اجلاس WSIS+20 2025، با میزبانی مشترک اتحادیه بینالمللی مخابرات (ITU) و کنفدراسیون سوئیس و سازماندهی مشترک ITU، یونسکو، برنامه توسعه سازمان ملل متحد ( (UNDPو کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد UNCTAD))، از 7 تا 11 جولای 2025 در پالاکسپو ژنو برگزار شد. این رویداد که نشانگر دو دهه از آغاز اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی (WSIS) بود، بهعنوان بستری چند ذینفعی برای تأمل در نیاز مبرم به همکاری جهانی، فراگیری دیجیتال و بهرهبرداری از فناوری برای توسعه عمل کرد. همچنین فرصتی برای گفتگوی چند ذینفعی در مورد 20 سال پیشرفت دیجیتال و شکلدهی به یک چشمانداز مشترک برای آینده فراهم آورد. رویداد امسال، معماری اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی را بهعنوان پلتفرم اجرایی برای آینده دیجیتال مشترک مجدداً تأیید کرد.
این رویداد و اجلاس جهانی “هوش مصنوعی برای استفاده بهتر”[2] که همزمان برگزار شدند، میزبان بیش از 11,000 شرکتکننده حضوری از 169 کشور بودند و تعداد زیادی نیز به صورت مجازی به آنها پیوستند. این گردهمایی ترکیبی متنوع از ذینفعان، از جمله 59 وزیر و معاون وزیر، 56 تنظیمگر، بیش از 60 نماینده سازمان ملل، و همچنین مدیران عامل، رهبران جامعه مدنی، جوانان، کارشناسان فنی و دانشگاهیان را گرد هم آورد. این رویداد زمینهساز بررسی 20 ساله WSIS توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد شد، که یک پلتفرم چند ذینفعی است که به چالشهای توسعه دیجیتال ناشی از فناوریهای در حال پیشرفت میپردازد.
شرکتکنندگان در این رویداد، اصول اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی را با تمرکز بر ساخت جوامع اطلاعاتی و دانشمحور، مردممحور، فراگیر و توسعهمدار مجدداً تأیید کردند و بر ارتباط مستمر آن در شکلدهی سیاستها و اجرای دیجیتال از طریق همکاری چند ذینفعی تأکید ورزیدند. در طول پنج روز، شرکتکنندگان در بحثهای سطح بالا، جلسات تعاملی و تبادل دانش شرکت کردند که طیف گستردهای از موضوعات را در تمام خطوط اقدام اجلاس پوشش میداد. این موضوعات شامل بررسی WSIS+20، فناوریهای نوظهور، فراگیری دیجیتال، فرایندهای حکمرانی دیجیتال، ظرفیتسازی، تحول دیجیتال پایدار، امنیت سایبری و زیرساختهای عمومی دیجیتال و بسیاری موارد دیگر بود.
ریاست این رویداد بر عهده جناب آقای سولی مالاتسی، وزیر ارتباطات و فناوریهای دیجیتال آفریقای جنوبی بود. در مراسم اختتامیه، جناب آقای مالاتسی “خلاصه رئیس” را ارائه کرد که شامل پیامها و نتایج کلیدی برنامه رویداد بود. در این ارائه آقای مالاتسی عنوان داشتند: «در آینده، معماری اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی باید به کار خود برای پر کردن شکافها ادامه دهد، بهویژه در مورد ایجاد یک سیستم نظارتی قوی، تعیین اهداف روشن برای خطوط اقدام، و گنجاندن آنها در چارچوب موجود اجلاس برای ردیابی پیشرفت در یک چشمانداز همواره در حال تغییر. این امر به ایجاد راهی روشن برای اندازهگیری پیشرفت و سنجش نیازها کمک میکند. بهاینترتیب، اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی باید به ارائه این پلتفرم چند ذینفعی اثربخش و اثباتشده برای مشاورهها، اشتراکگذاری و مشارکتها ادامه دهد که مکانیزم مهمی برای برنامهریزی کار خطوط اقدام اجلاس است».
اولویتهای اصلی اجلاس
چهار اولویت کلیدی در همکاری دیجیتال که در بیش از 200 جلسه در این رویداد مورد بررسی قرار گرفت عبارتند از:
اتصال جهانی: اطمینان از دسترسی مقرونبهصرفه و معنادار برای 2.6 میلیارد نفر که هنوز آفلاین هستند، بهعنوان یک اولویت جهانی، در کنار تجهیز جوامع محروم به مهارتها و ابزارهای دیجیتال.
هوش مصنوعی اخلاقی و فناوریهای نوظهور: تقویت حکمرانی هوش مصنوعی، حفاظت از دادهها و نوآوری مسئولانه برای حفاظت از حقوق بشر و تنوع فرهنگی.
پایداری و فناوری سبز: ادغام پایداری زیستمحیطی در استراتژیهای تحول دیجیتال، از زیرساختهای سبز تا فناوریهای سازگار با اقلیم.
همکاری چند ذینفعی: حفظ نقش اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی بهعنوان یک پلتفرم فراگیر، گرد هم آوردن دولتها، جوانان، جامعه مدنی و صنعت برای خلق مشترک راهحلهایی برای چالشهای جهانی.
اهداف کلیدی
ارزیابی پیشرفت ۱۱ خطوط عملی از ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵
همراستا کردن اجلاس با اهداف توسعه پایدار تا ۲۰۳۰
تقویت حکمرانی چند ذینفعی در حاکمیت دیجیتال
تدوین چارچوب اخلاقی برای هوش مصنوعی
تهیه گزارش WSIS+20 برای ارائه در مجمع عمومی سازمان ملل (دسامبر ۲۰۲۵)
برای اطلاع ازجزئیات بیشتر در خصوص نشستها فایل کامل گزارش نشست مجمع حکمرانی اینترنت 2025 رو مشاهده نمایید.
[1] World Summit on the Information Society (WSIS)
[2] the AI for Good Global Summit
