چندی پیش وزارت ارتباطات خبری مبنی بر غیر مجاز خواندن ارائه خدمات ارتباطی استارلینک در ایران توسط هیئت مقررات رادیویی(RRB) وابسته به اتحادیه بین المللی مخابرات (ITU) منتشر نمود.
در خرداد 1399 مقررات مبتنی بر ارائه خدمات ماهوارهای در جلسه شماره ۳۰۳ کمیسیون تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با عنوان «مقررات حاکم بر حقوق سرزمینی ارائه خدمات ارتباطی ماهوارهای در جمهوری اسلامی ایران» تصویب شد. این مقررات ضمانت اجرایی برای ساماندهی ارائه خدمات ماهوارهای توسط دارندگان مجوز تأسیس و بهرهبرداری از شبکه ماهوارهای، پس از احراز شرایط تعیین شده، خواهد بود.
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی بر اساس این مقررات در بهمن 1401 در نامهای به هیئت مقررات رادیویی که نهادی وابسته به اتحادیه بین المللی مخابرات است و از 12 عضو تشکیل شده که به عنوان حافظان بین المللی اعتماد عمومی منصوب شده اند نه نمایندگان دولت خود و وظیفه رسیدگی به موضوعات ارتباطات رادیویی را برعهده دارد، اعلام کرد که هر ارائه دهنده خدمات ماهوارهای موظف است بر اساس مقررات فوق الذکر برای دریافت مجوز اقدام نماید. همچنین عنوان داشت که اقدام مغایر این مقررات به این دلیل که ممکن است منجر به این شود که یک شرکت خصوصی از فناوری خود به نحوی استفاده نماید که بر یکپارچگی زیرساختهای یک دولت مستقل تاثیر بگذارد و به ضرر امنیت مردم و امنیت آن دولت تمام شود، ابراز نگرانی کرد. ناگفته نماند که چنین اعمال غیرقانونی و غیرمسئولانه ممکن است به طور گسترده برای اهداف جنایی از جمله جنایات سازمان یافته فراملی و تروریسم مورد سوء استفاده قرار گیرد. این سازمان همچنین عنوان داشت که در این میان زیان اقتصادی ارائه دهندگان داخلی خدمات اینترنتی در نتیجه رفتارهای تجاری ناعادلانه، انحصارطلبی و اقدامات ضدرقابتی شرکتهای بزرگ، تبدیل به دغدغه اصلی بسیاری از کشورها شده است. استارلینک با وجود عدم دریافت هرگونه مجوزی از اکتبر 2022 شروع به ارائه خدمات اینترنتی در خاک ایران نموده است. سازمان تنظیم مقررات در 15 اکتبر 2022 موارد فوقالذکر را به شرکت اسپیس ایکس اعلام نمود و از آن شرکت رسماً برای دریافت مجوز دعوت به عمل آورد، اما این شرکت تاکنون پاسخی به این سازمان نداده است.
اتحادیه بین المللی مخابرات در اساسنامه خود حق حاکمیت هر کشور برای تنظیم مقررات مخابراتی خود را به رسمیت میشناسد. ماده 18 مقررات رادیویی(RR) الزامات صدور مجوز فعالیت ایستگاهها را در هر قلمرو مشخص نموده است. این ماده اعلام میدارد که هیچ فرد یا نهادی نمیتواند ایستگاه انتقالدهندهای را بدون کسب مجوز از دولت مقر در آنجا تاسیس و یا اداره نماید. قطعنامه 22 کنفرانس جهانی ارتباطات رادیویی(WRC) سال 2019 نیز عنوان میکند که عملیات انتقال ایستگاههای زمینی در قلمرو یک کشور فقط میتواند در صورت داشتن مجوز از اداره مسئول صورت پذیرد، همچنین اداره مسئول یک شبکه یا سیستم ماهوارهای را ملزم میکند که تا حد امکان، عملیات واگذاری ایستگاههای زمینی در قلمرو دولتی که در آن مستقر هستند را فقط به آنهایی که مجوز و تاییدیه آن دولت را دارند، محدود نمایند.
بدین ترتیب، در 7 دسامبر 2022 وزارت ارتباطات طی نامهای به کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) و اداره ارتباطات نروژ (Nkom) به عنوان ادارات مسئول سیستم ماهوارهای استارلینک، ارائه سرویسهای ارتباطی و فعالیت ایستگاههای زمینی غیرمجاز در قلمرو ایران را تذکر داد. در 8 ژانویه 2023 دومین تذکر مبنی بر ارائه غیرمجاز خدمات ماهوارهای استارلینک داده شد و از این دو دولت درخواست شد که با فوریت به این پرونده رسیدگی نمایند و اقدامات لازم را برای توقف ارائه خدمات ماهوارهای انجام دهند. سازمان تنظیم مقررات ضمن بیان این مسئله که ایران از هرگونه اقدام جهت اخذ مجوز برای ارائه خدمات ماهوارهای در خاک خود استقبال مینماید، از اعضای هیئت مقررات رادیویی تقاضا نمود تا از ادارات مسئول استارلینک بخواهند مقررات حاکم بر ارائه خدمات ماهوارهای در ایران را در نظر بگیرند و ارائه غیرمجاز سرویس خود را متوقف نمایند.
دولت در مورد ارائه خدمات ماهوارهای استارلینک، نشان داد که اتصال اینترنت بین المللی از طریق ترمینالهای استارلینک از خاک ایران امکان پذیر است. هیئت مقررات رادیویی عنوان داشت که در مورد اینکه آیا انتقال ترمینالها غیرمجاز هستند یا خیر، ابهام وجود دارد، اما داشتن ارتباط و تبادل بسته بین شبکهای (Internetwork Packet Exchange یا IPX در کشوری که سرویس اینترنت ماهوارهای را در قلمرو خود مجاز اعلام نکرده است، نباید امکان پذیر میبود.
در آخر هیئت مقررات رادیویی از دولت ایران میخواهد تا جزئیات نحوه انجام شناسایی ارتباطات ماهوارهای و اینکه آیا ثبت اشتراک سرویس استارلینک در خاک ایران بوده است یا خیر را در اختیار دفتر مقررات رادیویی اتحادیه بین المللی مخابرات بگذارد و در صورت فعال بودن این ارتباطات آدرس فیزیکی آنها را در جلسه هیئت مقررات رادیویی94 ارائه دهد. همچنین وعده میدهد که به ایران در تلاشهایش برای شناسایی و ارائه گزارش به جلسه هیئت94 یاری رساند. علاوه بر این، از دفتر مقررات رادیویی میخواهد تا نامه دیگری به اداره نروژ بفرستد و از آنها تقاضا نماید تا اقدامات خود را طبق ماده 18 مقررات رادیویی و قطعنامه 22 کنفرانس جهانی ارتباطات رادیویی2019 انجام دهد و به آن یادآوری نماید که به درخواستهای دفتر مقررات رادیویی و هیئت مقررات رادیویی پاسخ دهد. همچنین این نامه را به اداره آمریکا نیز به عنوان یک اداره مرتبط با سیستمهای ماهوارهای استارلینک ارسال نماید.
حال باید دید آیا ایران میتواند ترمینالهای استارلینک را در خاک خود شناسایی نماید و مستندات خود را در جلسه 94 هیئت ارائه دهد یا خیر…
